Fizyka dla każdego

Szanowny Panie,

mam chwilę czasu (widzi Pan porę nocy...), więc dodam jedno zdanie.

Na Marsie jest dwutlenek węgla, ale efekt cieplarniany wynosi tylko +3 stopnie (kelwina czy Celsjusza, nie ma różnicy)

To z tego powodu, że Mars jest dalej od Słońca niż Ziemia, temperatura średnia jest niższa, i woda jest zamrożona w formie polarnych czap. 

W konsekwencji - nie pary wodnej w atmosferze.

Zdolności pochłaniania promieniowania podczerwonego zależą od "konstrukcji" cząsteczki. CO2 jest cząsteczką liniową, symetryczną, więc stosunkowo słabo pochłania IR. Ale kiedy ulegnie wzbudzeniu, w formie zgiętej - już lepiej.

H2O już w formie podstawowej jest zgięta. Promieniowanie elektromagnetyczne, szczególnie to o niskiej energii (podczerwone i mikrofalowe) może więc tą cząsteczką obracać. Tak działa kuchenka mikrofalowa - wkładane jedzenie musi być zawsze mokre. Nieprzypalone ziarenka kukurydzy nie zamienią się w pop-corn. 

Innymi słowy - para wodna znakomicie absorbuje promieniowanie elektromagnetyczne, również to o niskiej energii. Stąd H2O jest znakomitym gazem cieplarnianym.

Ile jest H2O w atmosferze? Dobre pytanie. W saunie - 100%. A w puszczy tropikalnej? Też 100%, ale to 100% to wilgotność względna, w temperaturze jakieś 25oC. W wartościach bezwzględnych (w stosunku do azotu i tlenu) to tylko (lub aż) 4%.

O ile więc zawartość CO2 możemy podać (obecnie już pewno 430 części na milion, w porównaniu z  270 ppm, jakie było sto lat temu), to pary wodnej jest od 0 do 4%.

Ale jest to bardzo zwodnicze. Bo jak podnosi się temperatura, podnosi się również zawartość pary wodnej w atmosferze. A to powoduje dalszy wzrost temperatury. Nazywamy to dodatnim sprzężeniem zwrotnym. 

I tak wzajemne uzupełnianie się widm absorpcji w podczerwieni H2O (szerokie) i CO2 (wąskie) powoduje, że głównym gazem cieplarnianym na Ziemi jest H2O, ale CO2 pełni rolę "języczka u wagi". 

Jak Pan widzi, sprawy nawet pozornie proste wymagają precyzyjnego rozumowania. Włosi nazywają to "kroczeniem z nogami z ołowiu"

Dobrej nocy!

Toruń, 11/03/2026, 02:01