Fizyka dla każdego

W "rolce" o pszczołach, w 64 sekundy opowiadam, jak świat widzą artyści, jak widzą go astronomowie a jak pszczoły. Oczywiście, w ogromnym skrócie,

Szczególnie zaskakujący jest świat oczyma pszczoły. Widzi ona w nadfiolecie, dla nas niewidocznym. Ale jak pokazujemy na innej stronie, nektar w kwiatach świeci, jeśli oświetlimy go nadfioletem. Pszczoły widzą więc małe latarenki w kwiatach do zapylenia.

Czy pszczoły widzą kolor czerwony, pisze jeden z czytelników. Nie jest to prosta odpowiedź. Człowiek ma trzy detektory kolorów: czerwonego, zielonego i niebieskiego. Tak jak trzy kolory podstawowe w TV. 

Pszczoła nie ma detektora światła czerwonego, ale detektor światła zielonego jest szeroko-pasmowy, więc czerwony też obejmuje. A maksimum czułości wypada na kolor żółty: stąd wiele gatunków żółtych kwiatów.

Kwiaty białe, dla pszczół, z pewnością mają różne odcienie...

TEMAT W BUDOWIE

Czułość detektorów kolorów w oku pszczoły i w oku człowieka

Rysunek po lewej stronie wskazuje, że u pszczoły detektor "Low", nazywany zielonym, ale według naszej oceny będący detektorem o maksimum w zakresie światła żółtego, jest bardzo szeroko-pasmowy, rozciąga się od czerwieni aż po UV. Zmierzona czułość, jako aktywność (dwóch) pszczół ma minima w zakresie światła niebieskiego i zielonego.  

Ten sam artykuł "puszcza wodze fantazji" i interpretuje kolory widziane przez pszczoły jak na rysunku poniżej. Też nie do końca się z tym zgadzamy, bo białe kwiaty w świetle UV świecą, ale my tych kolorów nie potrafimy oddać. 

Mechanisms, functions and ecology of colour vision in the honeybee, N. Hempel de Ibarra · M. Vorobyev · R. Menzel, J Comp Physiol A (2014) 200:411–433, DOI 10.1007/s00359-014-0915-1

Inny artykuł stwierdza, że pszczoły potrafią rozpoznawać kształty, ale najlepiej jeśli są one koloru żółtego, poprzez kontrast do koloru zielonego, słabo widzą kolor (ciemno)niebieski i praktycznie nie widzą koloru brązowego. 

Stach S, Benard J, Giurfa M. Local-feature assembling in visual pattern recognition and generalization in honeybees. Nature. 2004 Jun 17;429(6993):758-61. doi: 10.1038/nature02594

Jeszcze inna grupa badaczy sprawdzała, jak pszczoły widzą kolory "mieszane": cyjanowy, różowy, purpurowy. Wygląda na to, że widzą te kolory (dwa ostatnie "zawierają" czerwony) niegorzej niż żółty. Innymi słowy, jak pszczoły widzą świat - naukowcy nadal dyskutują.

Spaethe J, Streinzer M, Eckert J, May S, Dyer AG. Behavioural evidence of colour vision in free flying stingless bees. J Comp Physiol A Neuroethol Sens Neural Behav Physiol. 2014 Jun;200(6):485-96. doi: 10.1007/s00359-014-0886-2. 

Poniższe dwa obrazy pochodzą z naszych wykładów w Auli Insytutu Fizyki UMK.

Jak widać na zdjęciu poniżej, sygnał w podczerwieni emitowany przez pilota TV jest znakomicie widziany przez kamerę telefonu komórkowego. 

https://dydaktyka.fizyka.umk.pl/Physics_is_fun/posters/specop5.ppt